Toplumun Tanımı

İnsanlar niçin bir arada yaşamak zorundadır? Toplumun ne tür işlevleri vardır? Şimdi , bir arda yaşamanın nedenlerini ve bunun doğurduğu sonuçları görelim ;

İnsanların bir arada yaşama zorunluluğunun iki temel nedeni vardır ; Birincisi insan bütün ihtiyaçlarını doğadan tek başına gideremez. İnsan biyolojik bir varlıktır. Bu anlamıyla , doğada yaşayan canlılar gibi açık , susuzluk vb. güdülerini gidermeye çalışır. Biyolojik bir varlık olarak insan , doğal yaşam alanının bir parçasıdır. Doğal yaşam alanının bir parçası olmak , insanın doğayla ilişki kurmasını gerektirmiştir. Bundan da insan - doğa ilişkişi ortaya çıkar.

Biliniyor ki insan , ihtiyaçlarını gidermek için öteki insanlarla iş birliği yapmak zorundadır. İnsanın tek başına doğanın güçlükleriyle baş edememesi insanların güçlerini birleştirmelerini zorunlu kılmıştır. Bu yüzden , insanların ilk kez bira araya gelişi doğaya karşı gerçekleşmişrtir.

İkincisi ise insan psikolojik nedenlerle toplum halinde yaşama ihtiyacı duyar. Sevgi , paylaşma , üretim gibi ihtiyaçlarını toplum halinde yaşayarak giderir. Bu anlamda insan toplumsal bir varlıktır. 14. yy. da yaşayan Arap düşünürü İbni Haldun ( 1332-3406) şu sözleriyle toplumsal yaşamın zorunlu olduğunu açıkça göstermiştir ; '' İnsan yaşamak için yaşama gereçlerini sağlaması gerekmektedir. Bu gerçleri tek başına sağlayamaz. Bir buğday tanesinin un olabilmesi çeşitli hüner ve zanaat gerektirir. Üretim , üretime yeteşek kişilerin bir araya gelmesiyle olur. Korunmak da öyle. Toplumsal yaşayış insanlar için zorunludur.'' Gerçektende insanoğlu varlığını sürdürebilmek için bir arada yaşamanın zorunluluğunu anlamış , bu ise toplumsal yaşam alanını doğurmuştur.

Toplumsal yaşam , insanları düğer canlılardan ayırır. Çünkü bir arada yaşamayla beraber , sembolik birtakım araçların , örneğin dilin kullanılması başlamış , bir takım ilişkiler , gruplar , kurumlar , örgütlenmeler ortaya çıkmıştır. O halde toplum , insanların doğayla ve kendi aralarındaki ilişkilerinin bir bütünüdür.

İnsanın toplumsal bir varlık olmasını sağlayan etken toplumsallaşma (sosyalleşme) dır. Toplumsallaşma bireylerin farklı sosyal gruplar içerisinde ( aile , arkadaş , okul gibi ) yer alarak etkileşime girmesi gerçekleşir. Toplu halde yaşayan insanlar arasında fiziki yakınlık olmasına rağmen her zaman toplumsal ilişki ve etkileşim olmaz.

Toplumu oluşturan bireyler arasında , soyal nitelikli bir ilişki yoksa o sesyal bir grup değildir ; ya toplumsal yığın ( kalabalık ) yada toplumsal kategoridir. Toplumsal yığın kategori ve toplumsal grup kavramları birbirlerinden farklı anlamlara sahiptir.

Sosyolojinin Konusu ve Tanımı

Sosyolojinin konusu kısaca toplumdur. Toplumu konu edinen sosyoloji , toplumsal gerçek hakkında bilimsel bilgi elde etmeye çalışır. Sosyoloji , toplumu konu edinip açıklamaya çalışırken diğer insan bilimlerinin verilerinden yararlanır. Psikoloji , tarih , ekonomi , hukuk , antropoloji gibi insan bilimleri , sosyolojinin verilerinden yararlandığı gibi sosyolojide toplumu açıklamak için bu bilimlerden yararlanır. İnsan bilimlerinin her biri toplumsal gerçekliğin değişik alanlarını ele alıp incelemektedir. Bu nedenle sosyal bilimler arasında ayrılmaz bir bağ vardır.

Sosyoloji , insanlar arası toplumsal ilişkileri ve bu ilişkiler sonucu oluşan toplumsal olayları konu edinir. Bir arada yaşama ile birlikte gruplar ( aile , arkadaş , dernek , sendika gibi..) ve toplumsal kurumlar ( eğitim , ekonomi , din gibi...) ortaya çıkar.

Sosyoloji Latince '' socius '' ( sosyus ) ile Yunanca '' logos '' sözcüklerinden oluşmuştur. Socius , ''toplum , birliktelik , birlikte oluş '' , logos '' bilgi '' anlamında gelir. Sosyoloji teriminin yerine '' toplum bilimi '' kavramı da kullanılmaktadır.

Sosyoloji ; toplumsal ilişkiler sonucu ortaya çıkan toplumsal grupları , örgütlenmeleri , kurumları , kurumlar arası ilişkileri ve toplumsal yapının değişiminde etkili olan güçleri araştıran bilim dalı olarak tanımlanabilir.